De kracht van Emotionally Focused Couples Therapy
Samenvatting
Aangezien ouder worden veranderingen met zich meebrengt die relatieproblemen kunnen veroorzaken of verergeren, is het van belang dat oudere volwassenen adequate psychologische hulp krijgen om deze problemen te verlichten. Emotionally Focused Couples Therapy (EFCT) biedt een waardevolle interventie voor oudere koppels. In de praktijk zien we dat EFCT voor hen een effectieve vorm van partnerrelatietherapie is. EFCT helpt door de focus op gehechtheid en gerelateerde emoties, waardoor de onderliggende dynamiek van relatieproblemen wordt aangepakt en een diepere verbinding tussen partners wordt bevorderd. Door de kracht van EFCT te combineren met een grondig begrip van de betreffende ontwikkelingsfase, kunnen therapeuten oudere stellen helpen hun relatie te versterken. Psychotherapie faciliteert niet alleen het proces van herstellende verzoening over oud verdriet en gehechtheidskwetsuren, maar geeft ook hoop naar een proces van “finishing well” in de toekomst.
Trefwoorden:
Gehechtheid, oudere volwassenen, partnerrelatietherapie, relatieproblemen, ouder worden, emoties, emotionele verbinding
Inleiding
Veranderingen bij het ouder worden kunnen de partnerrelatie onder druk zetten, waardoor relatieproblemen ontstaan of verergeren. Denk maar aan pensionering, gezondheidsproblemen of verlies van dierbaren. Oude conflicten steken weer de kop op, communicatie wordt lastiger en vinden van intimiteit bij elkaar komt in het gedrang. Relatieproblemen bij ouderen kunnen leiden tot diepe eenzaamheid, depressie en snellere achteruitgang van de gezondheid. Mogelijks leiden ze tot een echtscheiding, die op latere leeftijd extra zwaar kan aanvoelen. Ondanks de effectiviteit van partnerrelatietherapie zoeken veel oudere koppels geen hulp voor hun problemen. Er is teveel schaamte, de therapie is hen onbekend of het wordt hen niet voorgesteld. Gelukkig komt er meer aandacht voor partnerrelatietherapie bij ouderen. Deze therapie kan de communicatie verbeteren, helpen bij conflicten en de band versterken. Emotionally Focused Couples Therapy (EFCT) vertrekt vanuit het idee dat niet alleen kinderen maar ook volwassenen een fundamentele behoefte hebben aan veilige, ondersteunende relaties. Volgens de gehechtheidstheorie van Bowlby (1969) houdt gehechtheid meer in dan fysieke nabijheid. Het gaat in eerste instantie over de behoefte aan een emotionele band en het daarmee verbonden gevoel van veiligheid en vertrouwen. Het gehechtheidssysteem is een aangeboren, biologisch bepaald stressregulatiesysteem. Het schiet in actie op momenten van onveiligheid of gevaar. Relationele ervaringen in de jeugd zijn bepalend voor hoe de gehechtheidsstijl zich ontwikkelt. Deze stijl is relatief stabiel doorheen het leven en blijft ook het leven van de oudere volwassene kleuren. Mensen met een veilige gehechtheidsstijl hebben een positiever zelfbeeld, betere sociale vaardigheden en zijn beter in staat om intieme relaties aan te gaan (Bartholomew & Horowitz, 1991). Nieuwe relationele ervaringen kunnen de gehechtheidsstijl beïnvloeden in positieve of negatieve zin, een partnerrelatie bijvoorbeeld maar ook een therapeutische relatie. Studies tonen aan dat de kwaliteit van de partnerrelatie niet alleen van invloed is op psychologisch welzijn van ouderen (Robles e.a., 2014), maar ook op fysieke gezondheid en algemene levenskwaliteit (Holt-Lunstad e.a., 2010). Partnerrelatietherapie biedt een waardevol platform om veerkracht en emotionele verbinding bij oudere stellen te versterken. Door een sterkere emotionele band zijn ze beter in staat met de uitdagingen van hun levensfase om te gaan (Bradley & Cafferty, 2001; Kieslich & Steins, 2022). Een veilige gehechtheid binnen het koppel verhoogt het aanpassingsvermogen en de kans op succesvol ouder worden (Bradley & Cafferty, 2001). Een veilige gehechtheidsstijl bijvoorbeeld is gelinkt aan betere aanpassing na verlies en rouw en aan meer welzijn in het algemeen (Webster, 1997; Wensauer & Grossman, 1995). De gehechtheidstheorie is een veelbelovende benadering voor het verbeteren van de relationele kwaliteit en het mentaal welzijn bij ouderen (Johnson & Whiffen, 2003).
“EFCT vertrekt vanuit de visie dat mensen van nature een diepgewortelde behoefte hebben aan blijvend contact met belangrijke anderen en emotionele verbondenheid.”