Achtergrond: Recent zijn leeftijdgebonden aanpassingen gedaan om de effectiviteit van de Vaardigheidstraining Emotieregulatiestoornis (VERS) bij ouderen te verbeteren, resulterend in VERS-Senioren.
Doel: Zicht krijgen op de ervaringen van ouderen die VERS-Senioren hebben gevolgd en aanbevelingen doen om deze beter aan te laten sluiten bij ouderen.
Methode: Het betreft een kwalitatief onderzoek. Data zijn verzameld door tien diepte-interviews aan de hand van een topiclijst.
Resultaten: De deelnemers vinden VERS-Senioren aansluiten bij de levensfase. Twee kernthema’s zijn ‘ervaren persoonlijke kwetsbaarheid’ en ‘intensiteit van de behandeling’. Deze bestaan uit leeftijdgebonden en niet-leeftijdgebonden subthema’s.
Conclusie: Deelnemers ervaren meer kwetsbaarheid door een toename van vrije tijd en een afname van afleiding en zingeving in vergelijking met jongere deelnemers. VERS-Senioren wordt door leeftijdgebonden en niet leeftijdgebonden factoren ervaren als een intensieve training. Het wordt door de deelnemers ervaren als een passende en helpende behandeling bij emotieregulatieproblemen. Herhaalsessies na enige tijd werd vaak genoemd als verbeterpunt.
Trefwoorden: persoonlijkheidsstoornis, emotieregulatie, VERS, psychotherapie
Inleiding
Persoonlijkheidsstoornissen komen bij ouderen veel voor met een prevalentie van 10,6-14,5% in de algemene bevolking boven de 60 jaar (Penders e.a. 2020). Conform de multidisciplinaire richtlijn persoonlijkheidsstoornissen geldt psychotherapeutische behandeling als eerste keuze interventie (NVP, 2022). Binnen diverse psychotherapeutische behandelvormen voor mensen met een persoonlijkheidsstoornis vormt het verbeteren van emotieregulatie een centraal behandeldoel. De Vaardigheidstraining Emotieregulatiestoornis (VERS), ontwikkeld door Blum e.a. (2002), richt zich specifiek op het versterken van emotieregulatiestrategieën en is in meerdere studies effectief gebleken ten opzichte van gebruikelijke behandeling (Blum e.a., 2008; Bos e.a., 2010; Bos e.a., 2011).
Hoewel de DSM-5 (American Psychiatric Association, 2022) persoonlijkheidsstoornissen definieert als stabiel, inflexibel en langdurig aanwezig, wijzen recente bevindingen op een grotere mate van dynamiek in het beloop ervan gedurende de levensloop dan voorheen werd aangenomen (Hutsebaut e.a., 2019). Onderzoek naar borderline-persoonlijkheidssymptomen bij verschillende leeftijdsgroepen toont aan dat ouderen vaker kampen met angst, depressieve klachten en somatisatie, terwijl er bij jongvolwassenen eerder sprake is van agressie, automutilatie en suïcidaliteit (Frias e.a., 2017).
Hoewel VERS toepasbaar is gebleken bij ouderen, blijkt deze slechts ten dele aan te sluiten bij hun specifieke levensfase (Ekiz e.a., 2023). Het is aannemelijk dat de effectiviteit van behandeling bij ouderen met een persoonlijkheidsstoornis verhoogd kan worden door leeftijdsspecifieke aanpassingen te implementeren (Ekiz e.a., 2023; Lynch e.a., 2007; Videler e.a., 2017). In een recent onderzoek is VERS aangepast voor ouderen aan de hand van een literatuurstudie, expertbijeenkomsten en interviews met de doelgroep (Ekiz e.a., 2024; Ekiz e.a., 2025). De belangrijkste inhoudelijke aanpassingen betreffen het integreren van thema’s zoals het opmaken van de levensbalans, veranderende sociale rollen en verlieservaringen. Daarnaast zijn er praktische wijzigingen doorgevoerd, waaronder twee aanvullende sessies gericht op cognitieve technieken, verbeterde leesbaarheid van het materiaal en aanpassingen van voorbeeldsituaties die beter aansluiten bij de levensfase (Ekiz e.a., 2024). De aangepaste interventie, VERS-Senioren, richt zich op ouderen met een persoonlijkheidsstoornis en emotieregulatieproblemen, zonder zich exclusief te beperken tot de borderlinepersoonlijkheidsstoornis.
De aandacht voor psychotherapie bij ouderen met persoonlijkheidsstoornissen neemt toe evenals het empirisch bewijs voor de effectiviteit hiervan, vooral voor schematherapie (Videler e.a., 2025). VERS-Senioren levert bemoedigende resultaten op in verkennend onderzoek (Ekiz e.a., 2025), maar er is weinig bekend over de ervaringen van ouderen met VERS-Senioren en in hoeverre deze interventie aansluit bij hun levensfase. Het doel van het onderhavige onderzoek is inzicht te krijgen in hoeverre deelnemers aan VERS-Senioren ervaren dat deze interventie aansluit bij hun levensfase. Mogelijk kunnen met de resultaten van dit onderzoek aanbevelingen gedaan worden ter verbetering van VERS-Senioren. De centrale onderzoeksvraag luidt dan ook: in hoeverre sluit VERS-Senioren aan bij de levensfase van ouderen met een persoonlijkheidsstoornis en emotieregulatieproblemen?