Samenvatting
Door informatie te verzamelen van een groep deskundigen in verschillende landen over de zorg voor oudere gedetineerden en forensisch-psychiatrische patiënten in hun respectievelijke landen, was het mogelijk om gegevens over dit onderwerp uit ongeveer tien landen te verkrijgen. Slechts enkele landen of regio’s beschikken over specifieke voorzieningen of voeren hiervoor een specifiek beleid. Daarin is Nederland niet het enige land. De groei van het aantal ouderen in detentie en de forensische psychiatrie noodzaakt echter tot het formuleren van oplossingen voor de problemen die zich in het veld in toenemende mate presenteren. Leren van de initiatieven die elders in de wereld worden genomen, zoals in Finland, enkele plaatsen in Duitsland en Taiwan, lijkt een voor de hand liggende stap.
Trefwoorden: beleid oudere gedetineerden, internationale vergelijking, ouderen in de forensische psychiatrie
Inleiding
De vergrijzing van de bevolking is een zichtbaar fenomeen in veel westerse samenlevingen en manifesteert zich ook binnen justitiële en forensisch-psychiatrische instellingen. Hoewel Nederland internationaal een relatief laag aantal gedetineerden per 100.000 inwoners kent, neemt het aandeel oudere gedetineerden en forensisch psychiatrische patiënten toe. Het aantal gedetineerden van 65 jaar en ouder is de afgelopen decennia gestegen, terwijl ook het aantal oudere tbs-gestelden aanzienlijk is toegenomen. Daarnaast draagt de groei van het aantal levenslanggestraften bij aan een verdere veroudering van de intramurale populatie (Stichting Forum Levenslang).
Deze demografische ontwikkeling brengt specifieke uitdagingen met zich mee op het gebied van zorg, toegankelijkheid, dagbesteding, palliatieve ondersteuning en re-integratie. Internationale literatuur benadrukt dat hoge leeftijd in detentie primair een institutionele uitdaging vormt, waarbij de verblijfsomstandigheden moeten worden aangepast aan de behoeften van ouderen (Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, 2022). Ook onderzoek binnen de forensische psychiatrie wijst op de noodzaak van maatwerkvoorzieningen voor langdurig verblijvende oudere patiënten (Van Bulck e.a., 2024).